AGREST
Systematyka i pochodzenie odmian uprawnych
Agrest (Grossularia sp.) należy do rzędu różowych {Rosales), rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae). Według klasyfikacji opracowanej przez Janczewskiego i Mullera agresty zaliczamy do sekcji Grossularia, która obejmuje 52 gatunki.
W stanie dzikim agrest występuje w Europie, w północnej Afryce, w Ameryce Północnej i sięga aż do Azji środkowej.
Uprawiane odmiany europejskie pochodzą od gatunku Grossularia reclinata var. glanduloso-setosum i var. uva-crispa. Znacznie bogatsza
w gatunki (46) jest grupa północnoamerykańska, z której dwa gatunki: G. cynosbati i G. oxyacanthoides, odporne na mączniak, dały po skrzyżowaniu z odmianami europejskimi wartościowe odmiany uprawne. Z innych gatunków amerykańskich, które odegrały rolę w powstaniu odmian uprawnych, należy wymienić: G. pinetorum, G. hirtella, G. divaricatimi i G. niveum.
Agrest zwyczajny (Grossularia reclinata), rosnący dziko, jest krzewem dochodzącym do wysokości 1 m, o pokroju rozłożystym i pędach pokrytych kolcami. Kolce są pojedyncze, podwójne i potrójne. Liście skórzaste, 3—5-klapowe. Kwiaty pojedyncze lub zebrane w grona złożone z 2—3 kwiatów. Owoce — jagody kuliste, o żółtym, zielonym lub czerwonym zabarwieniu.
Odmiany pochodzące od Grossularia reclinata var. glanduloso-setosum mają liście lśniące i owoce owłosione, pochodzące zaś od var. uva-crispa mają liście matowe i owoce nieowłosione.
Pierwsze wzmianki o uprawie agrestów ukazały się w literaturze angielskiej z XVI w. W XVIII w. opisano 5 odmian drobnoowocowych. Hodowla odmian wielkoowocowych rozwinęła się dopiero w XIX w., przy czym najliczniejsze i najlepsze odmiany otrzymano w Anglii. W XX w. na plantacjach europejskich agrestu pojawia się zawleczony z Ameryki tzw. amerykański mączniak agrestu (Sphaerotheca mors uvae — „śmierć agrestu") niszcząc je całkowicie. Wprawdzie wkrótce znaleziono sposób zwalczania tej choroby i odbudowano plantacje, nadal jednak hodowcy uważają, że główną zaletą odmianową agrestu jest odporność na mączniak oraz na opadzinę liści. Prace hodowlane w tym kierunku prowadzone są przede wszystkim w Ameryce, a także w Niemczech.
Pierwsza klasyfikacja pomologiczna agrestu była oparta na cechach 166 morfologicznych owoców, zwłaszcza na barwie. Na tej podstawie podziełono odmiany na 4 grupy, a mianowicie: 1) agresty białe, 2) agresty żółte, 3) agresty zielone i 4) agresty czerwone.
W każdej grupie wydzielono 2 podgrupy: a) o owocach gładkich, b) o owocach pokrytych szczecinkami.
Najwięcej odmian, bo aż 3 004, jest w grupie czerwonych, w grupie żółtych jest 675 odmian, w grupie zielonych — 925, a w grupie białych — 280.
Ze względu na porę dojrzewania dzielimy odmiany agrestu na dojrzewające: wcześnie, średnio wcześnie, średnio późno i późno.